Τα πανηγύρια της Ικαρίας

Κάθε ελληνικό νησί έχει πανηγύρια — τις γιορτές των αγίων που στήνουν τα χωριά εδώ και αιώνες. Η Ικαρία είναι το μέρος όπου η παράδοση δεν έγινε ποτέ θέαμα για τουρίστες. Το ικαριώτικο πανηγύρι είναι έρανος του χωριού, οικογενειακή επανένωση, ολονύχτιος χορός και δήλωση για το πώς πρέπει να ζει κανείς — όλα μαζί. Δεν υπάρχει σκηνή, δεν υπάρχει εισιτήριο. Κάθεσαι όπου υπάρχει χώρος, τρως ό,τι τρώνε όλοι, και κάπου ανάμεσα στα μεσάνυχτα και την ανατολή καταλαβαίνεις γιατί το νησί φημίζεται ότι ξεχνά να πεθάνει.

Πώς λειτουργεί το ικαριώτικο πανηγύρι

Η μηχανική έχει σημασία, γιατί είναι η ουσία. Τη γιορτή τη διοργανώνει το ίδιο το χωριό, και ό,τι πληρώσεις πάει στο χωριό: στο σχολείο, στον δρόμο, στο νερό, στο αγροτικό ιατρείο. Πληρώνεις όταν έρθει το πιάτο — κατσίκι κοκκινιστό συνήθως, με πατάτες, σουφικό αν είσαι τυχερός, ψωμί και κρασί από το βαρέλι — και η τιμή είναι σκόπιμα τίμια. Τα τραπέζια είναι μακριά και κοινά· θα το μοιραστείς με αγνώστους, και στη δεύτερη καράφα δεν θα είναι πια άγνωστοι.

Η μουσική είναι ζωντανή — βιολί και λαούτο, καμιά φορά δώδεκα ώρες χωρίς πραγματικό διάλειμμα — και χτίζει προς τον Ικαριώτικο. Ξεκινά αργά και γίνεται όλο και πιο γρήγορος, και ο κύκλος μεγαλώνει όλη νύχτα. Κανείς δεν ενοχλείται αν ένας ξένος μπει στον εξωτερικό κύκλο· ενοχλούνται αν τον τραβάει βίντεο αντί να τον χορεύει.

Η εθιμοτυπία, σύντομα

• Έλα αργά. Τίποτα αξιόλογο δεν συμβαίνει πριν τις 10 το βράδυ· η κορύφωση είναι 2–4 τα ξημερώματα.
• Φέρε μετρητά — πληρώνεις το πιάτο και το κρασί, και τα έσοδα χρηματοδοτούν το χωριό.
• Μπες στον εξωτερικό κύκλο του χορού· ακολούθησε τα βήματα του διπλανού σου.
• Μην κάνεις κράτηση, μη βιάζεσαι, μην περιμένεις μενού. Υπάρχει ένα πιάτο και είναι το σωστό.
• Ξέχνα την πρωινή επιστροφή. Ο ύπνος είναι πρόβλημα του Σεπτεμβρίου.

Το ημερολόγιο που μετράει

Τα πανηγύρια ακολουθούν τις γιορτές των αγίων, άρα οι ημερομηνίες είναι σταθερές — αυτό που αλλάζει είναι ποιο χωριό στήνει το μεγαλύτερο γλέντι κάθε χρονιά. Οι σταθεροί πυλώνες της σεζόν:

Μικρότερες γιορτές συνεχίζουν τον Σεπτέμβριο, και υπάρχουν και χειμωνιάτικες για τους πιστούς του είδους. Η μέρα του αγίου είναι σταθερή από το εορτολόγιο· τα χωριά καμιά φορά μεταφέρουν το γλέντι στο κοντινότερο σαββατοκύριακο — το καφενείο κάθε χωριού ξέρει, και το να ρωτήσεις είναι μέρος της εμπειρίας.

Με ειλικρίνεια: η Ικαρία είναι ακόμη στη δική μου λίστα — αυτός ο οδηγός στηρίζεται σε έρευνα και στις αφηγήσεις των ίδιων των Ικαριωτών, όπως κάνει αυτό το site για τα λίγα νησιά που δεν έχω προλάβει ακόμη. Θα ξαναγραφτεί, μάλλον εκτενώς, τη βδομάδα που θα χορέψω επιτέλους στη Λαγκάδα. Αν έχεις πάει και κάτι δεν στέκει, το κουμπί feedback υπάρχει ακριβώς γι' αυτό.

Οργάνωση γύρω από ένα πανηγύρι

Δωμάτια κοντά στον Χριστό Ραχών και τη Λαγκάδα ουσιαστικά δεν υπάρχουν για 5–6 και 14–15 Αυγούστου· κλείσε μήνες πριν, ή μείνε σε Αρμενιστή ή Εύδηλο και δέξου την ορεινή διαδρομή. Το αυτοκίνητο είναι απαραίτητο — τα μεγάλα πανηγύρια γίνονται σε ορεινά χωριά και τα ταξί παύουν να υπάρχουν μετά τα μεσάνυχτα. Τα πλοία γεμίζουν γύρω στον Δεκαπενταύγουστο και προς τις δύο κατευθύνσεις.

💶 Πόσο κοστίζει μια εβδομάδα πανηγυριών; → 🏝 Ο πλήρης οδηγός της Ικαρίας →